Татар халык ашлары бик тәмле һәм файдалы.
Татар аш-су осталары бик күп төрле ашамлыклар уйлап тапканнар. Бәйрәм табыны ризыклары арасында ниндиләре генә юк. Зур табыннарга
гөбәдия, өчпочмак, бәлеш ише нигъмәтләрне куймый калмаганнар. Көндәлек тормышта коймак,
белен, төрле кабартмаларны токмач салынган ит шулпасы белән ашаганнар.
Сабантуйбәйрәменә алдан ук каз каклаганнар,
казылыкясаганнар.
Гадәттә чуртан яисә судакны тутыралар. Чуртанны тутырганда, күл исе килмәсен өчен, балыкны 3 процентлы аш серкәсе салган суда юарга кирәк.
Тиресен ертмыйча гына, балыкның тәңкәсен чистарталар, башын кисәләр, корсагын ярмыйча гына, баш ягыннан эчен алалар, 4-5 см киңлегендә түгәрәкләп турыйлар, салкын суда яхшылап юып, иләктә саркыталар.
Шуннан соң, тиресен ертмаска тырышып, итен нечкә үткен пычак белән кисеп алалар, кылчыкларын чистарталар. Йомшак итне суган, борыч һәм бодай ипие белән 2-3 тапкыр ит тарткычтан чыгаралар. Аннары, вак кына турап майда кыздырып алгач суган, тоз, борыч, көнбагыш мае, азрак шикәр комы кушып, чи йомырка сытып, яхшылап болгаталар.
Әзер эчне балык тиресенә тутыралар һәм өстен пычакны чи йомыкага манып тигезлиләр.
Азыкларны кәстрүлгә болай салалар: кәстрүл төбенә яхшылап юып суган кабыгы, аның өстенә түгәрәкләп тураган кишер, аннары тутырган балык кисәкләрен бер рәт, яңадан - яшелчәләр, өстенә тагын балык тезәләр. Балык күмелерлек кенә кайнап торган су салалар һәм, өстен каплап, сүрән утка куялар да акрын гына кайнатып, 1-1,5 сәгать пешерәләр. Яшелчә һәм балык көймәсен өчен, әледән-әле карап торырга, көчле кайнаса, утны киметергә кирәк.
Кеше саен 1-2 кисәк әзер балык янына беәрәңге салып чыгаралар, өстенә яшел тәмләткечләр сибәләр.
Балыкны табынга бер савытта чыгарганда бөтен балык рәвешендә тезәләр.
Сөзгәч, балык пешкән шулпада бәрәңге пешерергә, бәрәңгене балык тирәсенә тезеп табынга бирергә мөмкин.
1,5-2,5 кг лы балыкны тутыру өчен: 200 г бодай ипие, 200 г суган, 1-2 кишер, 1 балкашык шикәр комы, 2 йомырка, 1 аш кашыгы көнбагыш мае, кирәгенчә тоз, борыч.
Яңартылган 10.09.2013 17:53 01.11.2011 11:36
Ул халыкта киң таралган бик тәмле ризык.
Сарык итеннән азу
Сарыкның сум итен 1 см киңлектә, 4-5 см озынлыкта турагач, тозлап, борычлап, кызган майлы табада тиз генә кыздырып алалар.
Кыярның кабыгын әрчеп, эчен алып, вак кына турап, шулпа салып икенче бер савытта пешерәләр. Вак итеп турап башлы суган, ә аерым табада эре итеп турап бәрәңге кыздыралар.
Боларның барысын тирән савытка салып, кайнар шулпа өстиләр, өстен каплап, акрын гына кайнатып алалар. Пешкәндә томат яки кызыл помидор салып болгаталар да томалап пешерәләр. Әзер булганда гына вак итеп тураган сарымсак салып болгаталар, табынга кайнар килеш бирәләр.
1 өлешкә: 160 г сум ит, 15-20 г май, 20 г томат яки 50 г кызыл помидор, 50 г тозлы кыяр, бәрәңге 160 г, 30 г башлы суган, кирәгенчә тоз, борыч, сарымсак.
татар халык ашлары
Яңартылган 10.09.2013 17:54 24.10.2011 13:07
Ширбәтне җиләктән, җиләк-җимеш сокларыннан һәм шикәрдән (балдан) әзерлиләр. Ширбәт куе һәм сыек була. Куе ширбәтне төрле ашлар әзерләү өчен, ә сыек ширбәтне десерт итеп кулланалар. Йөзем җимеше, өрек, мүк җиләге, чия һәм кара карлыган ширбәтләре аеруча тәмле була.
Чиядән куе ширбәт
Чияне әйбәтләп юып, төшен алалар, шикәр комы сибеп (5 кг чиягә 1-1,5 кг шикәр комы), кояшка куялар. Кояшта 1-2 көн торгач, чияне агач кашык белән изеп, марля капчыкка салып суын сыгалар. Сокка шикәр комы өстәп (3 стакан сокка 2 стакан шикәр комы) 5-10 минут кайнаталар да, суынган ширбәтне пыяла савытка салып куялар.
Өрек ширбәте
Өрекне, берничә кат юып, шикәр белән кайнап торган суга салалар һәм өрек йомшарганчы кайнатып суыталар. Әзер ширбәтне сакларга ярамый, аны шунда ук табынга бирергә кирәк. Чынаякка 3-5 өрек салалар. Күрәгә белән йөзем җимешеннән дә ширбәтне шулай ук әзерлиләр.
200 г суга: 30 г өрек, 30-40 г шикәр комы.
Кура җиләге яисә каен җиләгеннән сыек ширбәт
Кура җиләген яисә каен җиләген чистартып юалар да, әйбәтләп изгәч, иләккә яисә марләга салып, суын сыгалар, кирәгенчә шикәр комы өстиләр, әйбәтләп болгаталар һәм кайнаталар, аннары салкынга куялар. Мондый ширбәтне 5-6 сәгатьтән ары сакларга ярамый, суынган ширбәтне шунда ук табынга бирергә кирәк.
Татлы ширбәт кайнату
Кайнап торган суга шикәр комы салып, татлы бер масса булганчы 5-10 минут кайнаталар һәм өстәл өстенә куеп суыталар. Аннары татлы ширбәтне салкынга чыгарып яки суыткычка куеп суыталар. Суынгач, ширбәт җиләк-җимешкә салу өчен кулланыла.
200 г суга: 45-50 г шикәр комы.
Яңартылган 03.03.2012 13:54 17.10.2011 10:22
Халыкта киң таралган ризык. Аны әзерләү өчен җелатинга бай ит - баш-аяк, ирен, колак ите һәм балтыр сөяге кирәк.
Өтелгән баш-аяк, ирен, колак итен, кыра-кыра җылы суда юып, 3-5 сәгать салкын суда тоталар. Аннары яңадан җылы су белән юып чистарталар, салкын су белән юалар, ваклап чабалар һәм, тирән савытка салып, өстенә салкын су (1кг га - 2 л су) агызалар. Көчле утта кайнатып алалар. Шулпаны, коры табада кыздырлган башлы суган, кишер салып, сүрән утка куялар һәм 6-8 сәгать чамасы - ит изелеп беткәнче кайнаталар. Пешкәндә өстендәге өресен җыеп торалар. Койканың өстендә май булмаска тиеш, чөнки салкын туң май ашау өчен авыр.
Пешеп җитәрәк, лавр яфрагы, тоз, борыч салырга кирәк.
Шулпаны сөзгәч, итне кайнар килеш сөягеннән аералар. Әгәр шулпада җелатин аз булса, 1 л га 30-40 г исәбеннән изелгән җелатин салып, шулпаны кайнатып алалар.
Итне ит тарткыч аша да чыгаралар, тик аны артык вакламаска кирәк. Иң яхшысы - вак кына турап яки тагаракта чабып салу.
Шулпага чапкан итне салып, 30-45 минут кайнаталар, тоз, борыч өстиләр. Аннары бераз суытып, тутыкмый торган савытларга бүләләр, ваклап туралган сарымсак сибеп болгаталар. Сарымсакны шулпада кайнатырга ярамый. Койканың биеклеге 2-2,5 бармак илле була.
1 кг иткә: 30 ар г кишер һәм суган, калганнары - кирәгенчә
Яңартылган 03.03.2012 13:57 11.10.2011 11:51
Кайнар закусканы гадәттә авылда терлек суючыны сыйлау өчен әзерлиләр. Ул 50-60 г чамасындагы пешкән, сөякле кайнар ит кисәкләреннән - калҗадан гыйбарәт. Шуңа күрә аны калҗа гына диләр.
Калҗаны ат, сыер һәм сарык итенәң түшеннән һәм кабырга итеннән пешерәләр.
Кайнар ит янына тозлы кыяр, помидор, тозлы кәбестә, өйдә маринадланган башлы суган, горчица, керән куялар.
Калҗа
Сөяктән кисеп алган түш һәм корсак итен, 2 см калынлыгында калдырып, ярыдан арындыралар һәм беркадәр маен алалар. Ике ягына да тоз һәм борыч сипкәч, итне 3 сәгать салкында тоталар. Аннары тагын тоз, борыч, аш серкәсе сибәләр һәм төйгән сарымсак белән яхшылап ышкыйлар. Шундый итне рулет рәвешендә төрәләр дә, колбаса бәйләгән кебек, бау белән бәйләп, пешәр-пешмәс итеп табада кыздыралар. Шуннан соң итне тирән савытка салып, аңа шулпа өстиләр, лавр яфрагы, башлы суган белән кишер турыйлар, өстен каплап, томалап пешерәләр.
Әзер калҗаны, колбаса кискән кебек, түгәрәкләп турыйлар, табынга кайнар килеш тә, салкын килеш тә куялар.
100 г калҗа әзерләү өчен: 160 г сарык яки 167 г сыер, ат ите, 20 г сарымсак, 5 г аш серкәсе, кыздырырга: 10-15 г май, 15 әр г кишер һәм суган, тоз, борыч.
Сөякле кайнар калҗа
Түш яки кабырга итен сөяге белән бергә 75-100 г лы кисәкләр итеп турыйлар да, өстенә кайнар су салып, кәстрүлдә пешәргә куялар. Кайнап чыккач, тоз, борыч сибеп, әкрән генә кайнатып пешереп җиткерәләр һәм, лавр яфрагы салып, 2-3 минут кайнаталар. Әзер калҗаны, тишекле чүмеч белән алып, тәлинкәгә өеп салалар һәм кайнар килеш табынга бирәләр.
татар халык ашлары
Яңартылган 29.04.2013 18:30 04.10.2011 14:35
Бит 11 16 ның
<<Соңгы>>