Татар халык ашлары бик тәмле һәм файдалы.

Татар аш-су осталары бик күп төрле ашамлыклар уйлап тапканнар. Бәйрәм табыны ризыклары арасында ниндиләре генә юк. Зур табыннарга

чәкчәк,

кош теле,

гөбәдия, өчпочмак, бәлеш ише нигъмәтләрне куймый калмаганнар. Көндәлек тормышта коймак,

белен, төрле кабартмаларны токмач салынган ит шулпасы белән ашаганнар.

Сабантуйбәйрәменә алдан ук каз каклаганнар,

казылыкясаганнар.

Борщ

Аннары кәстрүлне көчле ут өстенә куеп җибәрәләр. Кызыл чөгендерне эре тешле угычта уганнан соң, майлы табага салып, әкрен генә утта якынча 20 минут томалап пешерәләр. Табага ярты балкашыгы тоз һәм бер балкашыгы шикәр комы салалар. Чөгендер сусыл булмаса, бераз шулпа да кушарга ярый. Табадагы массаны болгатып торалар. Чөгендер кызыл төсен югалтмасын өчен, аңа бер балкашыгы аш серкәсе өстәп җибәрәләр. Аннары кишерне, угычта уып, табага салалар.

Бәрәңгене, әрчеп, эре итеп турыйлар да кәстрүлгә салалар. Вак итеп туралган кәбестә, табада кызган чөгендер, кишерне дә кәстрүлгә бушаталар. Ашны 10 минут кайнатканнан соң, газны сүндереп, кәстрүлгә яшел үләннәр, дәфнә (лавр) яфрагы салып җибәрәләр һәм капкачын ябып куялар. 5 минуттан борщ инде тулысыңча әзер була. Тәлинкәләргә салып, каймак өстәп, табынга бирәбез.

8 стакан суга: 2 кызыл чөгендер, 2 баш суган, петрушка тамыры, 1 кишер, 3 бәрәңге, 1\3 баш кәбестә, 2 аш кашыгы томат пастасы яки 3 помидор, 2 кипкән гөмбә, яшел сельдерей, петрушка, укроп, 1 аш кашыгы тоз, ярты бал кашыгы шикәр комы, 1 аш кашыгы аш серкәсе, 2 аш кашыгы май.

Сыр белән кыяр салаты

3 кыярга: 1 пешкән кишер, 120 г каты сыр, 65 г майонез

татар халык ашлары

Яңартылган 28.11.2012 13:48 28.11.2012 11:39

Кайбер җирдә кыстыбыйны күзикмәк, якмыш та диләр. Гадәттә аны төче камырдан әзерлиләр. Кыстыбый эченә төйгән бәрәңге, тары боткасы, төйгән киндер орлыгы, мәк һ.б. салалар.

Бәрәңге кыстыбые

Бит каты итмәчә генә төче камыр басалар да, бераз тоткач, 75 әр г лы кисәкләргә бүлеп, юка гына итеп җәяләр, җәемнәрне кызган табада, май сөртмичә генә, башта бер, аннары икенче ягын әйләндереп пешереп алалар, суынмасын һәм катып китмәсен өчен, берсе өстенә берсен өеп, тастымал белән каплап куялар. Чөнки суынса, урталай бөкләгәндә сына.

Кыстыбый эченә салу өчен, бәрәңге пешереп, кайнар килеш төяләр, кайнар сөт, сары май, майда кыздырылган суган салып болгаталар.

Әзер җәемнең яртысына бәрәңге боламыгы ягып, тиз генә икенче ягы белән каплыйлар. Кыстыбыйны, эрегән май белән майлап, табынга кайнар килеш бирәләр.

1 кыстыбыйга: 75 г камыр, 100 г бәрәңге, 20 г суган, 20 г сөт, эченә салырга һәм тышын майларга 20 шәр г атланмай.

Мәк кыстыбые

Мәкне илиләр дә кайнар суга салып бүрттерәләр, аннары иләктә саркыталар, килегә салып төяләр. Төйгән мәккә бераз каймак, шикәр комы өстәп болгаталар һәм, пешкән камырга ягып, гадәттәгечә кыстыбый ясыйлар.

1 кыстыбыйга: 75 г төче камыр, 80-100 г төйгән мәк, 20 г май, 20 г каймак, 20 г шикәр комы.

татар халык ашлары

Яңартылган 13.12.2012 12:47 26.11.2012 00:00

Куырылган - башкорт салаты.

Пешкән балык, бәрәңге, кыяр вак кына итеп шакмаклап турыйлар һәм 1 кашык майонез кушып савытка салалар.
Йомырканы сытып сөт салгач, тоз өстәп яхшылап болгаталар да кызган майлы табада юка гына итеп кыздырып алалар. Суыткач, уртасына әзер эчлек салып, тәбәнең ике читен күтәрәләр дә эчлек өстенә ябалар.
Әзер куырылганы табынга өстен майонезлап һәм яшел суган, петрушка белән бизәп бирәләр.

200 г пешкән балыкка: 1 пешкән бәрәңге, 1 тозлы кыяр, 2 йомырка, 1 аш кашыгы сөт, 2 аш кашыгы майонез, петрушка, яшел суган, тоз кирәгенчә.

Кузгалак салаты

Яшь кузгалак яфракларын салкын су белән яхшылап юабыз һәм 2 см киңлектә итеп токмачлап турыйбыз. Тирән эчле савытка кузгалак салабыз, тоз, борыч, каймак өстәп болгатабыз. Тәменчә шикәр комы өстәргә дә була. Әзер салатны салат савытына бушатабыз, кырыйларын яшь кузгалак яфраклары, туралган йомырка белән бизибез, өстенә ваклап туралган укроп сибәбез.

100 г кузгалакка: 40-50 г каймак, 1 йомырка, тоз, борыч

татар халык ашлары

Яңартылган 08.12.2012 12:28 08.11.2012 22:41

Тутыру өчен яшь, симез яисә уртача көрлектәге тавык алалар.
Тавыкны суйгач та җылы көе йолкырга, тутыру өчен булса, моны аеруча сак эшләргә, тиресен ертмыйча, йонын берәмләп кенә йолкырга, төкләрен өтәргә кирәк. Аннары, тиресен калдырып, тавыкның муенын, канат очларын һәм, буыннан бер бармак киңлеге түбәнрәк, тәпиен кисеп алалар. Кечкенә генә итеп эчен ярып, үпкә-бавырын һәм эчәген, муен ягыннан бүксәсен һәм трахеясын алалар. Шуннан соң тавыкның эчен-тышын салкын су белән яхшылап юалар да ярган җирен нечкә ак җеп белән тегеп куялар.

Беренче ысул

500-600 г лы чистарткан яшь тавык яки чебешне салкын су белән юып муенын бәйлиләр, корсак куышлыгына тугламыйча йомырка сыталар, һәр йомыркага тоз, борыч сибәләр, бераз шулпа өстиләр һәм эчен ак җеп белән тегәләр. Аннары тутырган тавыкны, акрын гына кайнап торган тозлы суга салып, 40-50 минут пешерәләр. Пешкән тавыкны, 4 өлешкә бүлеп, кайнар килеш, табынга бирәләр.
Гарнир - дөге боткасы яисә бөтен килеш пешергән бәрәңге.

Икенче ысул

Чистартып юган тавыкның, алда сөйләнгәнчә, тиресен итеннән аералар, эчен тегеп куялар.
Тавыкның бүтәкәсен, йөрәген һәм бавырын яхшылап чистартып салкын су белән югач, тагаракта чабалар яисә ит тарткычтан чыгаралар да, йомырка, сөт өсте яки сөт, эреткән сары май өстәп, яхшылап туглыйлар, тоз, борыч сибәләр һәм, тавыкка тутырып, муенын бәйләп, акрын гына кайнап торган тозлы суда пешерәләр.
Пешкән тавыкны кайнар килеш (салкын килеш тә бирергә мөмкин) 4 өлешкә бүлеп бирәләр.

Юа салаты

Юаны чистартып юабыз, 1,5—2 см киңлектәге тасмалар итеп турыйбыз. Тирән эчле савытка салып, юага бераз тоз һәм борыч сибеп болгатабыз. Салатны салат савытына салып, өстенә майонез яки каймак сибеп, урталай киселгән йомырка белән бизәп, табынга куябыз.
100 г юа, 30 г майонез яки 50 г каймак, 1 йомырка, тоз, борыч

татар халык ашлары

Яңартылган 10.10.2012 11:10 10.10.2012 10:58

Туй - яңа тормышка аяк баскан яшьләр өчен иң истәлекле көн. Туй табынын мул итеп әзерлиләр, югарыда әйтелгәннәрдән тыш, чәкчәк, бохар кәләвәсе, паштет яки бәлеш, торт кебек ашамлыклар да була.
Татар халкы туй табынына бал-май куя. Яшьләр тормышы шул бал-май кебек татлы булсын! Аны иң элек кияү белән кәләш, аннары башкалар авыз итә.
Туй табынына азыкны парлап куялар. Кода-кодагыйлар пар каз, ике тутырган тавык, ике бәлеш һ.б. алып килә.
25 ел һәм 50 ел бергә гомер иткәннән соң көмеш һәм алтын туйларны да шулайрак үткәрәләр.
Табынның түрендә кияү белән кәләш (ул кияүнең уң ягына) утыралар. Аның янына - егетнең әни-әтисе һәм шаһитлар, ә егетнең сул ягыннан кызның әни-әтисе һәм шаһитлар утыра. Шуннан инде өстәл буйлап кара-каршы кода-кодагыйлар утырырга тиеш. Ягъни өстәлнең уң ягына - егет ягыннан килгән туганнар, сул ягына кыз ягындагы туганнар утыра. Шуны да онытмаска кирәк, кода каршына - кода, кодагый каршына - кодагый утыруы бик мәгънәле һәм күңелле, чөнки аларның серләре уртак.
Башка кунаклар, дус-ишләр дә табын янында тиешле урыннарын табалар. Шуны әйтеп үтик, табын янында ир кешенең уң ягында хатыны утырса, сул ягына ир кеше утыра.

татар халык ашлары

Яңартылган 10.10.2012 11:11 10.10.2012 10:49

Бит 2 15 ның